Uluslararası Ceza Hukukunda Savaş Suçları

Uluslararası ceza hukukunda savaş suçları Uluslararası Ceza Mahkemesi Statüsü’nün 8.maddesinde yer almaktadır. Savaş bir devletin, toplumun ya da örgütün zor kullanarak isteklerini elde etmeye yönelik olarak girmiş oldukları çatışmadır. Uluslararası ceza hukuku savaşta meydana gelen ağır kayıplar için önemli hükümler içermektedir. Şahısları ve malları belirli koşullar altında korumaya almaktadır.

Uluslararası Ceza Hukuku Savaş Suçları Nedir?

Uluslararası ceza hukuku savaş suçları nedir? ile ilgili olarak bunların farklı başlıklar altında düzenlenen ve temelde ağır insan ve mal kayıplarını önlemek üzere yasaların tanımladığı suçlar olduğunu belirtebiliriz.

Uluslararası ceza hukukundaki savaş suçları için özellikle Statü denilen ve 2002 yılından beri yürürlükte olan Uluslararası Ceza Mahkemesi Statüsü (8.madde) dikkate alınmaktadır. Türkiye de bu sözleşmeye taraf olan ülkeler arasında bulunur ancak henüz Statü ülkemizde yürürlükte değildir.

Savaş suçlarında Uluslararası Ceza Mahkemesi yargılama yetkisini elinde bulundurmaktadır. Uluslararası suçlarda önde gelenlerden biri savaş suçlarıdır.

Uluslararası Ceza Hukuku Silahlı Çatışmalarda Savaş Suçları

Uluslararası ceza hukukunda savaş suçları silahı çatışma kavramı altında da düzenlenmektedir. Statü ‘de tanımlanan savaş suçları silahlı çatışmada kavramı altında daha net belirtilmektedir:

  • Distinction ilkesi ile savaşa fiilen katılan kişiler ile katılmayanların yasalarca ayırt edilmeleri gerektiği belirtilmektedir
  • Savaş esnasında kazanmak için gereken askeri gücün sınırı yine Statü’de belirtilmiştir. Fazla güç kullanmanın önüne geçilme amaçlanır
  • Orantılılık ilkesi fazla kayıp yaşamamak için uyulması gerekli olan unsurlar arasındadır
  • Gereksiz yere acıya sebebiyet vermeme ilkesi de silahlı çatışma başlığı altında yer alan ilkelerden biridir

Görüldüğü üzere Statü kapsamında bu 4 ilke savaş esnasında devletlerin uymasının beklendiği durumları açıkça tanımlar. Uluslararası hukukta savaş suçları hakkında bilgi kapsamında Cenevre Sözleşmesi’nde belirtilen bazı durumları da verelim.

Belirttiğimiz maddeler silahlı çatışma hukukunun temel ilkeleri olarak geçmektedir. Bunların arasına savaşta esir düşen kişilere insanca davranma, esirlerin adil yargılama hakkına sahip olmaları ve kesinlikle onlara işkence edilmemesi gerekliliği de eklenebilir.

Uluslararası Ceza Hukukunda Savaş Suçları Cenevre Sözleşmesi 1949

Uluslararası ceza hukukunda savaş suçları Statü’nün 8.maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu hukuk maddesinde hem uluslararası silahlı çatışmalar hem de iç silahlı çatışmalar kapsamına girebilecek savaş suçları düzenlenmiştir.

Statü hazırlanırken hangi suçların savaş suçu içeriğine dahil edilmesi gerektiği kararlaştırılmıştır. Devletler arasında bu konuda ikilikler oluşsa da genel olarak 40 tane savaş suçu belirlenmiştir.

Uluslararası ceza hukukunda savaş suçları listesi içinde yer alan bazı eylemler hakkında aşağıda bilgi verilmiştir:

  • Kasten öldürme bir savaş suçudur
  • İnsanlık dışı muamele yapmak ( Biyolojik deneyler, işkence vb.)
  • Birinin vücuduna kasten büyük zarar vermek ve ıstırap çekeceği biçimde yaralanmasına neden olmak
  • Bir mülkiyetin askeri gereklilik dışında keyfi biçimde ele geçirilmesi, sahiplenilmesi ya da yok edilmesi
  • Esir kişilerin vb. düşman askeri birliğinde savaşmaya zorlanılmaları
  • Esir kişilerin vb. adil yargılama hakkından kasti olarak mahrum bırakılmaları
  • Kişileri hukuka aykırı biçimde nakletme, sürgün etme vb.
  • Kişileri rehin alma

1949 yılında imzalanan Cenevre Sözleşmesi ve Statü genellikle birçok devlet tarafından beraber değerlendirilmektedirler çünkü birbirlerine atıfta bulunurlar. Statü’nün 8.maddesi üstte maddeler halinde belirtmiş olduğumuz 8 suç eylemini açıkça tanımlamaktadır.

8 suç fiili değerlendirilirken bazı unsurlar da dikkate alınmaktadır:

  • Suç fiilleri ihlal içeriyor mu?
  • İhlalin derecesi nedir? Ağırlığına göre cezalar ve yapılacak değerlendirmeler de değişecektir
  • Fiillerin icra edilmesi askeri bir gereklilik nedeniyle mi gerçekleşti?
  • Eylemlerin sonucunda oluşan zararın derecesi nedir?

Uluslararası ceza hukukunda savaş suçlarının açıkça tanımlanmış olması insan hakları ve mal mülkiyetleri açısından büyük önem taşımaktadır.

İlgili Yazılar

Bir yorum yaz