Soyadı Değişikliği Nasıl Yapılır?

Soyadı değişikliği; kişinin mevcut soyadını, haklı gerekçe ileri sürmek suretiyle hukuk kurallarının belirlediği prosedüre göre değiştirme sürecini ifade eder. Soyadı, kişiye sıkı sıkıya bağlı bir hak olup, kişinin mensup olduğu aileyi işaret eder.

Soyadı değişikliği, Türk Medeni Kanunu’nun ilgili hükmü uyarınca, ancak haklı neden varlığında gerçekleştirilebilir. Soyadı değişikliği için açılacak soyadı değiştirme davası, isim değiştirme davası ile benzerlik gösterir. 

Soyadı Değişikliği Şartları

Soyadı Değişikliği Nasıl Yapılır

Soyadı değişikliği şartları söz konusu olduğunda, değişiklik için ileri sürülecek haklı gerekçe asli şarttır. Hangi nedenlerin haklı neden kapsamında değerlendirileceği, soyadı değişikliği için açılan davaya bakan mahkemenin takdirindedir.

Görev – yetki sahibi mahkeme, soy isim değişikliği talebinde bulunan ve talebini bir nedene dayandıran davacının öne sürdüğü nedenini, Yargıtay Kararları ışığında değerlendirir. Zira kanun koyucu, soy isim değişikliği hususunda hangi sebeplerin haklı sebep olacağını kanunda düzenlememiştir. Soyadın;

  • Genel ahlaka aykırı olması,
  • Kötü hatırası bulunan bir kişi veya olayı anımsatması,
  • Soyadı Kanunu’na aykırı olması,
  • Gülünç olması,
  • Kişinin dini inancı tutarsız olması,
  • Kişinin sosyal veya iş hayatına olumsuz etkide bulunacak bir anlamda olması,
  • Kişinin yakın sosyal çevresi tarafından bir başka soyadı ile tanınıyor olması,
  • Ebeveyn ile yaşanan ailevi problemler nedeniyle,

Nedenleriyle ileri sürülen soyadı değişikliği talepleri genellikle haklı sebep kapsamında değerlendirilmektedir. TMK m.27 ile soyadı değişikliğinin hukuki zemini sağlanmıştır. İşbu kanun hükmü uyarınca, haklı neden olmaksızın soyadı değişikliği mümkün değildir.

Dava Açmadan Soyadı Değişikliği

Soyadı değişikliği için kural gereği görev – yetki sahibi mahkemede dava açılmalıdır. Ancak bu kurala istisna teşkil eden Nüfus Hizmetleri Kanunu Ek Geçici 8.maddesine dayanılarak dava açmadan soyadı değişikliği mümkündür. Söz konusu madde uyarınca soyadı, Soyadı Kanunu m.3’e mugayir soyadları ile basit yazım yanlışı ya da düzeltme işareti noksanlığı dolayısıyla anlam kaybı-değişikliği yaşanan soyadlarının dava açılmadan, nüfus müdürlüğüne müracaat edilerek değiştirilmesi mümkündür.

Dava açmadan soyadı değişikliğine imkân sağlayan yeni düzenleme ile 3.11.2019 tarihine kadar soy isim değişikliği mümkündü. Ancak süre düzenlemesiyle birlikte bu kanun 24.12.2019 tarihinden itibaren 3 yıl daha uzatılmıştır. İşbu kanuna dayanarak soy isim değiştirmek isteyen kişilerin Soyadı Kanunu m.3’e aykırı bir soy isme sahip olması gerekir. Soyadı Kanunu m.3;

Rütbe ve memuriyet, aşiret ve yabancı ırk ve millet isimleriyle umumi edeplere uygun olmayan veya iğrenç ve gülünç olan soyadları kullanılamaz.

Soyadı Değişikliği Davası

Soyadı değişikliği için değişiklik sebebinin mahkeme tarafından haklı sebep kapsamında değerlendirilmesi gerekir. Mahkeme, davacının ileri sürdüğü sebebi yerinde bulduğu takdirde değişiklik kararı verir ve kesinleşmiş kararı Basın İlan Kurumu’na ileterek ilan olunmasını sağlar. Kurum, ilanın yayınlandığı gazeteyi ilgili mahkemeye gönderir. Mahkeme kesinleşmiş kararı nüfus idaresine bildirir. Söz konusu sürecin tamamlanmasının ardından davacı nüfus idaresinden yeni soyadının bulunduğu kimliğini alabilir.

  • Taraflar

Soyadı değişikliği davası yalnızca tam ehliyetli ve sınırlı ehliyetli kişiler tarafından açılabilir. Bu kişiler, davanın müspet yönde seyretmesi ve kısa sürede neticelenmesi adına deneyimli bir avukat ile görüşerek avukatı aracılığı ile de bu davayı açabilir. Sınırlı ehliyetsiz kişiler, yasal temsilcileri olan veli ya da vasilerinin soyadı değişikliğine onay vermeleri ile işbu davayı açabilir.

Tam ehliyetsiz kişiler, yasal temsilcileri onay verse de soy isim değişikliği davası açamazlar. Fakat son derece mühim bir sebebin varlığı halinde tam ehliyetsiz kişilere soy isim değiştirme davası açmaya hak tanınır. İşbu davada davacının babası genellikle davalı gösterilir. Ancak bu, yaygın bilinen bir yanlış olup soyadı değiştirme davasında husumet nüfus idaresine yöneltilir.

  • İspat, Tanık ve Gerekli Belgeler

Soyadı değişikliği davasında gerekli belgelerden ilki, değişikliğe zemin teşkil eden gerekçenin yer aldığı dava dilekçesidir. Dava dilekçesinin uzman bir avukat danışmanlığında hazırlanması, telafisi güç kayıpların yaşanmaması adına önemlidir. Değişiklik talebinin dayandırıldığı haklı neden eğer bir bilge ile somutlaştırılabiliyor ise söz konusu belgenin de mahkemeye ibraz edilmesi gerekir.

İşbu davada ispat, değişiklik isteminin dayandığı haklı gerekçeye göre değişebilir. İleri sürülen gerekçeye göre belge sunulması yahut tanık gösterilmesine gerek duyulabilir. Bunun yanı sıra, herhangi bir ispat aracının mahkemeye sunulmasına gerek olmayan haller de mevcuttur. Tanık ve ispat araçları hususunda en doğru yol haritası, yetkin bir avukattan alınacak hukuki yardım ile belirlenir.

  • Dava Süresi ve Karara İtiraz

Soyadı değişikliği dava süresi, davanın görüldüğü mahkemenin iş yükü ve yoğunluğuna göre değişiklik gösterir. Sürecin titizlikle yürütülmesi, usule dair işlemlerin eksiksiz yerine getirilmesi ve emniyet müzekkeresinin takibi ile tek celsede sonuçlanan bu davada olumlu sonucu kısa sürede elde edebilmek için avukat yardımına başvurulması en doğru yaklaşım olacaktır.

Soy isim değiştirme davasının yalnızca bir kez açılabileceğine dair kanun hükmü, Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiştir. Dolayısıyla kişi, soy isim değişikliği davasında herhangi bir sınırlamaya tabi olmadan dilediği kadar açabilecektir.

Soyadı değiştirme talebi yerinde bulunan ve mahkeme kararıyla soy ismi değiştirilen kişinin bu durumu bir başkasının zararına olabilir. Soy ismin değişmesinden dolayı menfaati zedelenen kişi, soy isim değişikliği kararını takip eden 1 yıl içinde söz konusu karara itiraz edebilir. 1 yıllık süre geçtikten sonra değişiklik kararına itiraz edilemez.

  • Yargılama Giderleri ve Avukat Ücreti

Belirli bir tutar harç ücreti ve gider avansı yatırılarak açılan soyadı değiştirme davasında bir diğer gider; değişiklik talebinin kabul edilmesiyle birlikte kararın gazetede ilan olunması için gerekli ücrettir. Dava açılırken yatırılan gider avansının gazete ilanı için gereken tutarı karşılaması halinde gazete ilanı için ilave bir ücret ödenmesine gerek kalmaz. Davanın avukat nezaretinde takip edilmesi halinde de avukata ödenmesi gereken ücret söz konusu olacaktır. Avukatlık ücreti, avukatlık asgari ücret tarifesinde öngörülen miktarın altında olmamak kaydıyla avukat ve kişi arasında serbestçe belirlenir.

  • Gazete İlanı

Soy isim değiştirme davasında kararın kesinleşmesinin ardından ilgili mahkeme kararı Basın İlan Kurumuna iletilerek ilan edilir. Gazetede yayımlanan soyadı değişikliği kararı ile birlikte değişiklikten herkesin haberdar olması sağlanır. Kararın ilan edilmesinden sonra ilanlı gazete tekrar mahkemeye gönderilir.

  • Miras ve Soybağı

Evli erkeklerin soyadı değiştirme davası açarak soy ismini değiştirmesi halinde eşi ve reşit olmayan çocukları hakkında da aynı değişiklik geçerlidir. Soy ismini değiştiren erkeğin reşit çocuğu varsa, soyadı değişikliği ile birlikte reşit çocuğun soyadı kendiliğinden değişmez. Reşit çocuk babası ile veya yalnız başına soy isim değiştirme davası açmalıdır. Soyadı değişikliği sonucunda kişinin miras ilişkilerinde değişiklik gerçekleşmez. Dolayısıyla, kişinin mirasçı veya muris olma durumunda herhangi bir değişiklik olmayacaktır.

  • Kimlik ve Ehliyet

Soyadı değişikliği kararının gazetede ilan edilmesi ve davanın görüldüğü mahkeme tarafından kararın nüfus idaresine tebliğ edilmesinden sonra kişi, nüfus müdürlüğüne başvuruda bulunarak yeni soy isminin yazılı olduğu kimliğini ve ehliyetini alabilir.

  • Zamanaşımı, Görevli ve Yetkili Mahkeme

Soyadı değiştirme davasında görevli mahkeme Asliye Hukuk Mahkemesidir. Yetki sahibi mahkeme ise davacının nüfusa kayıtlı olduğu yer yahut yerleşim yeri mahkemesidir. Davacı, her iki yer mahkemesinden birini seçebilir. Herhangi bir zamanaşımı süresi bulunmayan soy isim değişikliği davası istenilen zamanda açılabilir. Ancak değişiklik kararına itiraz edilecekse bu itiraz hakkının kullanılabilmesi için kararın ardından 1 yıllık zamanaşımı süresi düzenlenmiştir.

Boşanma Davası Sonrasında Çocuğun Soyadını Değiştirme

Boşanma davası sonucu resmen ayrılan kişilerin çocukları, babalarının soy ismini kullanmaya devam eder. Çocukların soy isminde değişiklik yapılmak isteniyorsa soyadı değişikliği davası açılması gerekir. Çocuğun reşit olmaması halinde velisi veya kendisi; reşit olması halinde ise bizzat dava açmalıdır. Değişiklik isteminin kabul edilmesi halinde, çocuğun talebine göre annesinin kızlık soyadını veya bir başka soyadı alabilir.

Soyadı Değişikliği SGK

Kadınların evlenmeleri ve boşanmaları, soy isimlerinde değişikliğe neden olmaktadır. Evlenme veya boşanma durumunda değişen soy isimler SGK’ye bildirilir. Soyadı değiştirme amacıyla SGK’ye yapılacak bu bildirimde, evlilik halinde;

  • Nüfus kayıt örneği,
  • Evlilik cüzdanı fotokopisi,
  • Soy isim değiştirme talepli dilekçe,

Gerekliyken, boşanma halinde gereken belgeler şu şekildedir;

  • Nüfus kayıt örneği
  • Boşanma ilamı,
  • Soyadını değişikliği talepli dilekçe.

Soyadı değişikliğine dair SGK’ye bildirimde bulunacağı zaman yazılı bir dilekçe hazırlanmalıdır. Kişi, hazırlanacak dilekçenin başına, bağlı bulunduğu SGK’nin unvanını yazmalı ve dilekçeyi ilgili kuruma hitaben düzenlemelidir. Hazırlanacak dilekçenin muhteviyatında; başvuru sahibine ait sigorta numarası, çalışılan kurum ve soy isim değişiklinin nedeni yer almalıdır. En nihayetinde kimlik bilgilerinin düzeltilmesi talep edilir, tarih, isim ve soy isim, adres ve T.C. kimlik numarası yazılarak imza altına alınır.

Bir yorum yaz