Siyasi Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Suçu

Siyasi hakların kullanılmasının engellenmesi suçu Türk Ceza Kanunu’nun 114.maddesinde düzenlenmiştir. Bu suç “Hürriyete Karşı Suçlar” alanının kapsamı içinde yer almaktadır. Suçun cezası nitelikli olarak işlenmesi halinde artmaktadır.

Siyasi Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Suçu Nedir?

Siyasi haklarının kullanılması ile ilgili kişilerin ve partilerin özgürlükleri anayasa tarafından tanımlanmıştır. Siyasi hakların kullanılmasının engellenmesi suçu nedir? sorusuna kısaca yanıt verelim:

Siyasi hakların kullanımına engel olunması bazı fiiller aracılığıyla gerçekleşmektedir. TCK 114.maddeye göre şu durumlar söz konusu olduğunda siyasi hakların kullanılmasının engellenmesi suçu mevcuttur:

  • Kişinin siyasi haklarının kullanılmasına engel olunamaz. Siyasi faaliyetlerde bulunulmasına engel olunuyorsa veya bulunmama isteğine rağmen zorlanmalara uğruyorsa 114.madde kapsamında değerlendirme yapılır
  • Kişilerin siyasi partilere üye olmasını engellemek suçtur. Aynı şekilde partiden ayrılmak isteyenlere zorlamada bulunulamaz. Anayasa bu konuyu düzenlemiştir; tehdit ve cebir yolu ile baskı yapılması ceza alınmasına yol açar
  • Bir kamu görevine seçim kanalıyla aday olmak ya da görevden ayrılmak kişilerin hür iradesiyle gerçekleşir; zorlamalar yapılması ya da engel olunması suçtur
  • Bir siyasi partinin faaliyetleri cebir, tehdit ya da herhangi şekilde hukuki yasallığı olmayan bir yöntemle engellenemez

Siyasi hakların kullanılmasına engel olunması suçunun ana unsurları tehdit ve cebirdir. Kişiye ceza verilirken tehdit ve cebir suçu için kişi ayrıca ceza almaz; bileşik suç niteliği vardır. Yalnızca siyasi haklarının kullanılmasını engellemekten yargılama yapılacaktır.

Siyasi Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Suçu Unsurları

Siyasi haklar ile ilgili yasal düzenlemeler TCK114.maddede yer almaktadır. Siyasi hakların engellenmesi suçu unsurları ana başlıklarla şu şekilde bulunmaktadır:

  • Hukuki değerin korunması
  • Suçun maddi unsurları
  • Suçun manevi unsurları
  • Suçun faili
  • Suçun mağduru

Suçun manevi unsurunu bilerek veya isteyerek kişinin ya da siyasi partinin faaliyetlerinin tehdit ve cebir yoluyla engellenmesi oluşturmaktadır. Anayasa bireysel olarak kişilerin siyasi haklarını özgürce kullanmaya yönelik yasalar içermektedir. Ayrıca siyasi partilerin faaliyet özgürlükleri vardır.

Herkes suçun faili olabilirken, suçun mağduru ise herkes olamaz. Siyasi hakların kullanılması için öncelikle 18 yaşını doldurmuş olmak gerekmektedir. Türk vatandaşı olmak, kamu görevlisi olmamak, siyasi hakların kullanılması konusunda yasaklı olmamak, terör eylemlerinden mahkum olmamak vb. koşullar suçun mağdurunun kapsamını daraltmaktadır.

Siyasi hakların engellenmesi suçu şikayete tabi değildir ve savcılık tarafından resen soruşturma açılmaktadır. Uzlaşma durumu yoktur. Zamanaşımı süresi 8 yıl olarak belirlenmiştir.

Siyasi Hakların Kullanılmasının Engellenmesi Suçu Cezası

Siyasi hakların kullanılmasının engellenmesi suçu cezası kimseye ya da siyasi partiye göre işlenmesi dikkate alınarak verilmektedir. Bu durumda eğer bir kimseye karşı suç işlendiyse verilecek cezalar:

  • Bir kişinin siyasi partiye üye olmasına veya siyasi partiden ayrılmasına engel olunamaz. Kişi siyasi partinin faaliyetlerine katılabilir ya da katılmayabilir. Bu gibi durumlarda sahip olunan hakların engellenmesi suçu nedeniyle 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası ön görülmüştür
  • Bir kamu görevine seçim yoluyla gelinmesinin engellenmesine ya da kişinin görevden ayrılmasına dair tehdit ve cebir kullanılmasına 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezası verilmektedir

Eğer suç siyasi partiye yönelik işlenirse;

*Hukuka aykırı herhangi bir yolla, tehdit ve cebirle bir siyasi partinin faaliyetlerinin engellenmesi 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası gerektirmektedir.

*Suç nitelikli olarak işlendiğinde ne olur? Engelleme işlemi birden fazla kişi ile yapılıyorsa, silahla gerçekleştiriliyorsa, kişiyi tanınmayacak hale getiriyorsa, özel işaretler veya imzasız mektuplar aracılığıyla baskılar söz konusuysa, suç örgütlerinin zorlamaları bulunuyorsa, kamu görevini kötüye kullanma gerçekleşmişse alınacak ceza artacaktır.

Nitelikli suçun cezası 1 kat arttırılmaktadır. Suçlar gerçekleştiğinde kasten yaralama ortaya çıkmışsa kasten yaralama suçuna ilişkin hükümler de hukuki değerlendirmeye alınacaktır.