Miras Paylaşımı Nasıl Yapılır? Miras Davası Nasıl Açılır?

Bu makalemizde yasal mirasçı, iradi mirasçı kimdir, miras paylaşımı nasıl yapılır, miras davası için nereye başvurulur ve hangi dava açılır detaylı bir şekilde açıklamaya çalıştık.

miras paylaşımı nasıl yapılır

Yasal mirasçı, miras bırakanın iradesine ve doğrudan seçimine bağlı olmadan, miras bırakanın ölümü üzerine doğrudan bu hakkı 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’ndan edinmiş olan kişidir.

Kanuni mirasçılık Medeni Kanun madde 495-501 arasında düzenlenmiş ve buna göre yasal mirasçılar, miras bırakanın kan hısımları, evlatlık ve altsoyu ile sağ kalan eştir.

İradi Mirasçı: Miras bırakanın kendi iradesiyle belirleyeceği seçimlik kişilerdir. Bu kişiler, gerçek kişiler olabileceği gibi tüzel kişiler de olabilir.

Mirasta Mal Paylaşımı Ve Derece (Zümre) Sistemi

Miras paylaşımı nasıl yapılır sorusunun cevabı Türk Medeni Kanunu‘nda mal paylaşımı hesaplaması ve kimlerin hangi oranda miras hissesine sahip olacağı düzenlenmiş bulunmaktadır. Bu hükümlerde miras bırakanın sağ olan yakınlarının yakınlık derecesine göre mirasın hangi oranlarda paylaşılacağı açıklanmaktadır.

Miras Hukuku’nda derece (zümre) sistemi geliştirilmiş olup, bir zümrede yaşayan mirasçıların bulunması halinde, miras hakkı diğer zümreye geçememektedir.

Derece sisteminde mal paylaşımına birinci dereceden başlanır. Birinci derece mirasçılar yoksa sırasıyla ikinci ve üçüncü derece mirasçılar arasında paylaşım yapılır. Miras bırakanın eşi her dereceyle birlikte belli oranlarda miras hakkına sahiptir.

Medeni hukuk sisteminde üç tane zümre bulunmaktadır. Söz konusu zümreler şu şekildedir:

Birinci Derece (Zümre) Yasal Mirasçılar

Miras bırakının altsoyu birinci derece mirasçılardır. Altsoy, miras bırakanın çocukları, torunları ve bunlardan doğanların tamamını kapsar. Murisin çocukları zümre başı olarak kabul edilir.

Miras  bırakanın çocukları eşit şekilde mirasçılık hakkına sahiptir. Miras bırakandan önce ölmüş olan çocukların yerini, her derecede halefiyet yoluyla kendi alt soyları yani miras bırakanın torunları alır.

İkinci Derece (Zümre) Mirasçılar

Miras bırakanın anne ve babası ile kardeşleri, kardeşlerinin çocukları ,torunları ikinci derece mirasçılardır. Anne-babanın mirasçı olabilmesi için ilk derecede hiç mirasçı kalmamış olması gerekir.

Miras bırakandan önce ölmüş olan ana ve babanın yerlerini, halefiyet yoluyla kendi alt soyları alır. Bunun sonucunda miras bırakanın ana ve babasının ölmüş olması halinde, mirasçılar halefiyet yoluyla miras bırakanın kardeşleri ve kardeşlerinin alt soyu yani çocukları olacaktır.

Bir tarafta hiç mirasçı bulunmadığı takdirde, bütün miras diğer taraftaki mirasçılara kalır. Yani anne ve babanın hayatta olmaması durumunda miras bırakanın kardeşleri mirasçı konumunda olacaktır.

Üçüncü Derece (Zümre) Mirasçılar

Miras bırakanın birinci derecede (zümrede) ve ikinci derecede (zümrede) mirasçısı olmaması, yani miras bırakanın altsoyunun, ana ve babası ile onların alt soyunun miras bırakandan önce ölmüş olması halinde miras üçüncü derecedeki mirasçılara paylaştırılır.

Üçüncü derece  mirasçılar miras bırakanın büyükanne ve büyükbabasıdır. Miras bırakanın (murisin) kendisinden önce ölmüş olan büyükanne ve büyükbabasının yerlerini halefiyet yoluyla kendi altsoy mirasçıları alacaktır.

Yani, miras bırakanın amcası, halası, teyzesi ve dayısı ile onların altsoyları mirasçılık hakkına sahip olacaktır. Sağ kalan eş varsa, büyük ana ve büyük babalardan birinin miras bırakandan önce ölmüş olması hâlinde, payı kendi çocuğuna; çocuğu yoksa o taraftaki büyük ana ve büyük babaya; bir taraftaki büyük ana ve büyük babanın her ikisinin de ölmüş olmaları hâlinde onların payları diğer tarafa geçer.

Miras bırakanın eşi her zümreyle birlikte mirasçı olur. Sağ kalan eşin miras paylarının ne olacağı Medeni Kanun madde 499’da açıklanmıştır. Şöyle ki;

Sağ kalan eş, birlikte bulunduğu zümreye göre miras bırakana aşağıdaki oranlarda mirasçı olur:

1. Miras bırakanın altsoyu ile birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte biri,

2. Miras bırakanın ana ve baba zümresi ile birlikte mirasçı olursa, mirasın yarısı,

3. Miras bırakanın büyük ana ve büyük babaları ve onların çocukları ile birlikte mirasçı olursa, mirasın dörtte üçü, bunlar da yoksa mirasın tamamı eşe kalır.

Miras paylaşımı için nereye başvurulur ve hangi dava açılır?

Mirasçılar, miras ortaklığı isterken mirasın paylaştırılmasını isteyen bir mirasçı ya da mirasın nasıl paylaşılacağı konusunda anlaşamayan mirasçılar mal paylaşımı davası açarak Türk Medeni Kanunu’nda öngörülen şekilde mahkeme tarafından mirasın paylaştırılmasını talep edebilir.

Miras paylaşımı için başvurulması gereken mahkeme ise miras bırakanın ikamet ettiği yer Sulh Hukuk Mahkemesi olarak belirlenmiştir. 

Miras paylaşımı nasıl yapılır?

Mal paylaşımı davasında bütün miras mallarının paylaşılması zorunludur. Sadece tek bir malın paylaşılması için dava açılamamaktadır.

Mal paylaşımı davası açılması üzerine hâkim, malın aynen bölünerek paylaştırılmasına, bölünen parçaların değerlerinin birbirine denk düşmemesi hâlinde eksik değerdeki parçaya para eklenerek denkleştirme sağlanmasına karar verir.

Bölme istemi durum ve koşullara uygun görülmezse ve özellikle paylı malın önemli bir değer kaybına uğramadan bölünmesine olanak yoksa, açık artırmayla satışa hükmolunur. 

Miras paylaşımı yapıldıktan sonra mirasçıların miras malları üzerindeki el birliği mülkiyeti sona erer ve mirasçılar kendi paylarına düşen mallar üzerinde tek başına hak sahibi olur.

Miras paylaşımı nasıl hesaplanır?

miras paylaşımı nasıl hesaplanır - miras paylaşımı nasıl yapılır

Miras paylaşımı yapılırken miras bırakanın eşi hayattaysa eş, altsoyla birlikte mirasçı olur ve yasal mirasın 1/4’üne sahiptir, kalan 3/4 altsoy arasında eşit şekilde bölüştürülür.

Miras bırakanın eşi anne babayla mirasçı oluyorsa yani ikinci dereceden mirasçılar var ise yasal mirasın 1/2’sine, kalan yarısını da anne ve baba ve eğer bunlar ölmüşse de anne babanın altsoyu eşit bir şekilde paylaşır.

Sağ kalan eş üçüncü dereceden mirasçılar ile yani büyükanne ve büyükbabayla mirasçı oluyorsa yasal mirasın 3/4’üne sahiptir. Kalan 1/4’ünde büyükanne ve büyükbaba, bunlar ölmüşlerse de bunların altsoyu eşit şekilde paylaşır.

Ölen kişinin altsoyu, anne babası ve bunların altsoyu, büyükanne ve büyükbabalarıyla bunların altsoyu bulunmuyorsa; sağ kalan eş tüm mirasa tek başına sahip olur.

Eğer eş de sağ değilse geriye tek yasal mirasçı olarak hazine kalır.