Maddi ve Manevi Tazminat Davası Nedir?

Last Updated on 19 Ekim 2021 by Okyanus Hukuk

Hukuk insanların bir arada yaşadığı ortamlarda kişi ve kurumlar arasındaki ilişkilerin düzenlenmesi amacını güder. Toplumsal yaşamın nizamının sağlanması için gerekli olan kurallar bütününü içerisinde barındıran hukuk bilimsel bir disiplindir. Bundan dolayı da kendisine özgü bir dile sahiptir. Maddi ve Manevi Tazminat Davası Nedir? Merak edildiğinde bu davaların açılma nedenlerinin anlaşılması gerekir.

Maddi ve Manevi Tazminat Davası Nedir

Tazminat davası olarak adlandırılan davalar çeşitli sebeplerle açılabilir. Hukuk kuralları kanun koyucu tarafından oluşturulurken temelde toplumsal yaşamda karşılaşılabilecek uyuşmazlıkların giderilmesinde ya da toplum düzeninin sağlanması amacına hizmet eder.

Maddi tazminat talepleri hukuka aykırı eylemler sonucunda talep edilir. Malvarlığında ortaya çıkabilecek eksilmeye bağlı olarak istenebilen bu tazminat türünde maddi zararların giderilmesi amacıyla dava açılır.

Manevi tazminat söz konusu olduğunda ise hukuka aykırı eylemlerin sonucunda kişide oluşabilecek elem ve üzüntü karşılığında bir bedel ödenmesi istenir. Bu davaların birlikte ya da ayrı ayrı açılabilme özelliği bulunmaktadır.

Tazminat davası açılacağı zaman başvuru yapılacak olan mahkemeler Asliye Hukuk Mahkemeleridir. Bu tür davalar açılırken talep edilen miktara bakılmaksızın bu mahkemelere başvuru yapılabilmektedir.

Mahkemeye başvuru sürecinde dava dilekçesi hazırlanması gerekirken bu dilekçe ile birlikte müracaat edilir. Ticari nitelik taşıyan tazminat davaları söz konusu olduğunda ise Asliye Hukuk Mahkemelerine başvuru yapılmamaktadır.

Maddi ve Manevi Tazminat Davası Açma Nedenleri

Hukuk kuralları insanların yaşamlarında karşılaşabilecekleri her tür soruna çözüm üretmek amacıyla vardır. Maddi ve manevi tazminat davası açma nedenleri merak edildiğinde birçok nedene bağlı olarak karşılaşılan haksızlıkların sonucunda oluşan zararların giderilmesi amacıyla açıldıkları görülür.

Maddi ve manevi tazminat talepleri için geçerli olan nedenler arasında genellikle iş kazaları, trafik kazaları, sözleşme ihlalleri, boşanma davaları, hatalı tedavi uygulamaları, telif haklarının ihlali, kişilik haklarına saldırı yer alır.

Maddi ve manevi tazminat davası açılacağı zaman izlenmesi gereken hukuki süreçte avukatlar tarafından temsil edilmek kişi haklarının savunulması açısından önem arz eder. Hak kayıplarının engellenmesi bu sayede söz konusu olurken ayrıca hukuki açıdan karşılaşılabilecek yanlışlıkların düzeltilmesi de mümkün olur.

Tazminat Davası Zamanaşımı

Tazminat davası açılacağı zaman gerekli süre içerisinde başvuru yapılması zorunludur. Başvuru sırasında dikkate alınması gereken sürenin açılacak davaya bağlı olarak şekillendiği görülür. Talep edilecek tazminat hangi nedene dayandırılacaksa bu süre ona göre belirlenir.

  • İş kazaları sonucunda açılacak tazminat davalarında işveren tarafından çalıştırılan işçinin işin yürütümü sırasında ölümlü ya da yaralanmalı olarak kaza geçirmesinin ardından dava açılabilir. Dava işçi ve yakınları tarafından açılabilirken gerekli koşulların sağlanmış olması lüzumludur.
  • Tazminat talebi asıl işverene karşı oluşturulabilirken alt işveren olarak da bilinen taşeronlara karşı da olabilir. İş kazalarında tazminat davası açılacağı zaman kazanın iş yerinde gerçekleşmesi koşulu aranır. İşin yürütümü esnasında ortaya çıkabilecek bedensel ve ruhsal hasarlar bu dava kapsamında ele alınır.
  • İş hukuku çerçevesinde ele alınan bu tür davalarda maddi tazminat taleplerinin de ortaya çıktığı görülür. Sosyal açıdan da iş hukuku önemli bir çalışma alanına sahiptir. İşçi hakları, işveren hakları, çalışma barışının sağlanması gibi birçok konu iş hukuku kapsamında değerlendirilir.
  • Manevi tazminat talepleri de iş kazaları nedeni ile oluşabilir. İş kazalarında birçok unsur dikkate alınırken tazminat hesaplamaları yapılırken ayrıntılı bir incelemeye göre hareket edilir.
  • Maddi ve manevi tazminat davaları açılırken birçok nedene göre yol alınabilir. Doktorların uygulamalarından kaynaklanan hatalar karşısında da tazminat davalarının açıldığı görülür. Yasalara bakıldığında sağlık çalışanlarının tıbbi girişimleri sırasında ortaya çıkan hataları kasten ya da taksirli yaralama veya öldürme olarak değerlendirdiği görülür.
  • Maddi ve manevi tazminat davaları söz konusu olduğunda doktorun tıbbi uygulamada hatadan sorumlu olmasının yanı sıra özel hastane işletmecisi de tazminat sorumluluğu altında kabul edilmektedir.

Özel hastaneler için Tüketici Mahkemelerine başvuru yapılması gerekirken kamuya ait sağlık kuruluşlarında bu tür bir sorun yaşandığında İdare Mahkemelerine başvuru yapılır. Tüketici mahkemeleri için geçerli olan zamanaşımı süresi 5 yıldır. Kamu hastanelerinde doktor hatasının öğrenilmesinden itibaren 1-5 yıllık süre içerisinde başvuru yapılması zorunludur.

Trafik kazalarını ilgilendiren konularda da maddi ve manevi tazminat talepleri oluşabilmektedir. Trafik kazası ölümlü ya da yaralanmalı olması durumunda açılacak davalarda da değişiklik söz konusu olur. En az bir aracın karıştığı ve sonucunda ölüm ya da yaralanma olan kazalar trafik kazası olarak adlandırılır.

Trafik kazaları kişilerin fiziksel ya da ruhsal olarak zarar görmesine yol açabilir. Bunun yanı sıra malvarlıkları üzerinde de zarar oluşabilir. Bu tür durumlarda maddi ve manevi tazminat davası açma hakkı kişilere tanınmıştır.

Tazminat davası açılabilmesi için haksız fiilin oluşması gerekir. Trafik kazası ile ilgili olarak yaralanma meydana geldiğinde mağdur olan tarafın dava açma hakkı bulunur. Maddi ve manevi tazminat davası açacak olan kişi bizzat trafik kazasına bağlı olarak mağdur olan taraftır.

Maddi tazminat davası açılacağı zaman yaralananın yakınları bu tür davaları açamazlar. Trafik kazası nedeni ile zarara uğrayan tarafın müracaat edeceği mahkemeler Asliye Hukuk Mahkemeleridir. Sigorta şirketine dava açılacağı zaman ise Asliye Ticaret Mahkemesine başvuru yapılır.

Trafik kazalarının ardından yaralanan kişinin tedavi masrafları, çalışmadığı süre boyunca yaşadığı gelir kaybı talep edilebilmektedir. Bu tür davalar sırasında mağdurunu çalışma gücü kaybı ve maluliyet oranları dikkate alınarak tazminat hesaplamaları yapılır.

Tazminat davası açılacağı zaman dikkate alınan unsurlar arasında zararı oluşturan fiille tazminat miktarı arasında makul bir oran olmasıdır. Bu tür davaların adalete uygun olması ve haksız bir kazanca meydan vermemesi için çaba sarf edilir. Tazminat davaları zenginleşme maksadı ile açılmaması gereken bir dava türüdür.

Manevi tazminatların da amacına uygun olması beklenir. Bundan dolayı da kişinin yaşadığı elem ve kederi hafifletmek amacı ile manevi tazminat davaları açılır.

Tazminat hukuku söz konusu olduğunda haksız fiile bağlı olarak ortaya çıkacak durumlar söz konusu olur. Haksız fiillerde dava zamanaşımı süresi 2 yıldır. Bu süre fiil ve fail öğrenildikten sonra geçerlidir. Bunun yanı sıra fiil ve fail daha sonra öğrenildiğinde de her hâlükârda 10 yıl olarak belirlenmiştir.

Boşanma davalarında da maddi ve manevi tazminat talepleri olabilmektedir. Bu tür davalar açısından zamanaşımı süresi ise boşanmanın kesinleşmesinin ardından bir yıldır. Bu davalar boşanma davası ile birlikte ya da boşanma davasının ardından da açılabilir.

Boşanma davaları eşlerin aile birliğinin temelden sarsıldığına karar verdiği durumlarda başvurdukları bir hukuk yoludur. Bu davalar Aile Mahkemesine açılır. Boşanma davaları anlaşmalı ya da çekişmeli olarak seyreder. Anlaşmalı davalar kısa sürede sonuçlanabilirken çekişmeli davaların süreçleri uzun ve karmaşıktır.

Çekişmeli boşanma davaları aynı zamanda tazminat taleplerine de sahne olur. Bu sebeplerle de işleyiş açısından farklılık gösterir. Boşanma davaları ile oluşacak tazminat taleplerinde tarafların haklarının savunulması gerekli olduğunda avukatlar aracılığı ile temsil edilmeleri de önem kazanır.

Sözleşmelerin ihlal edilmesi durumunda da tazminat davalarının açıldığı görülür. Sözleşme ihlalinden kaynaklanan tazminat davaları için zamanaşımı süresi 10 yıl olarak belirlenmiştir.

Maddi ve Manevi Tazminat Davasını Açabilen Kimdir?

Tazminat davaları haksız fiillerin işlenmesinin ardından mağdurda oluşacak maddi ve manevi hasarlar karşısında açılır. Bu tür davalar açılacağı zaman merak edilen birçok konu olur. Maddi ve manevi tazminat davası açabilen kimdir? Araştırıldığında fiil veya işleme muhatap olan herkesin bu davaları açabilme hakkı bulunduğu görülür.

Tazminat davası açacak olan kişinin trafik kazası ya da doktor hatası gibi nedenlerle zarar görmüş olması yeterlidir. İş kazası gibi nedenlerle de yaralanan veya zarar gören kişiler tazminat davası açma hakkına sahiptir.

Tazminat davaları mağdur olan kişiler tarafından açılır. Boşanma davalarında da eşlerin maddi ve manevi tazminat talep etme hakları bulunur.

Maddi tazminat talebi oluşturulurken hukuka aykırı bir nedenden dolayı işlenmiş bir fiil sebebi ile kişi vefat ettiğinde ölenin destekte bulunduğu yakınları da maddi tazminat davası açabilirler. Bu tür tazminat davaları destekten yoksun kalma olarak adlandırılır.

Maddi ve Manevi Tazminat Davası Kime Karşı Açılabilir?

Maddi ve manevi tazminat davası açılacağı zaman ölüm ve yaralanma gibi nedenlerle ortaya çıkacak zararların telafi edilmesi amaçlanır. Maddi ve manevi tazminat davası kime karşı açılabilir? Merak edildiğinde ise zarara yol açan ve hukuka aykırı eylemi gerçekleştiren gerçek veya tüzel kişiler söz konusu olduğunda bu davaların açılabildiği görülür.

Tazminat davaları haksız fiili işleyen kişilere açılır. Bazı davalarda geçerli olan durum ise haksız fiili işleyen kişi ile birlikte başka sorumluların da olduğunun kabul edilmesidir. Örneğin trafik kazalarında haksız fiili işleyen şoförün yanı sıra araç işleteni de sorumlu kabul edilir.

Maddi ve Manevi Tazminat Davası Açma

Manevi tazminat ya da maddi tazminat taleplerinde açılacak davalar için yetkili yer mahkemesi davalının ikametgahında veya tüzel kişinin merkezinin olduğu yerdeki Asliye Hukuk Mahkemesidir. Maddi ve manevi tazminat davası açma sürecinde sözleşme ihlallerinde sözleşmenin ifa edildiği yerde bulunan Asliye Hukuk Mahkemesine de başvurulabilir.

Maddi ve manevi tazminat davaları için ticari işlemden kaynaklı dava açılacaksa Asliye Ticaret Mahkemelerine başvuru yapılır.

Maddi Tazminat Talepleri Nelerdir?

Maddi tazminat davalarında bedensel zarar görülmesi durumunda geçici iş göremezlik nedeni ile uğranan maddi zararlar talep edilebilir. Bunun yanı sıra sürekli iş göremezlik nedeni ile de oluşan kayıplar talep edilebilmektedir. Maddi Tazminat Talepleri Nelerdir? Araştırılan bir konudur.

Kişinin tedavi giderleri, hastane masrafları, ekonomik geleceğin sarsılması sonucu ortaya çıkan maddi kayıplar talep edilenler arasında yer alır.

Ölüm oluşması durumunda ise cenaze masrafları, ölümün hemen gerçekleşmediği durumlarda hastane giderleri, vefat edenin desteğinden yoksun kalanların uğradığı kayıplar tazminat olarak talep edilebilir.

Manevi Tazminat Talepleri Nelerdir?

Tazminat talepleri arasında maddi ve manevi tazminatlar bulunur. Manevi tazminat talepleri nelerdir? Merak edilir. Manevi tazminatı kişilik değerleri saldırıya uğrayanlar talep edebilir. Manevi tazminat davası açabilme koşulları bireyin kişilik haklarına yönelik bir saldırı oluştuğunda geçerlidir. Her üzüntü yaratacak durumda manevi tazminat davası açılmaz.

Manevi tazminat miktarı hesaplanırken bazı kriterler dikkate alınır. Bu durumda da tarafların maddi durumuna, kusur oranlarına, oluşan manevi zararın miktarına, olay tarihteki paranın satın alma gücü gibi unsurlara dikkat edilir.

Tazminat davalarında tazminat sorumlusunun fakirleşmemesine tazminat alacaklısının da zenginleşme aracı olarak bu davaları kullanmamasına dikkat edilmesi gerekir. Hâkimin iradesine bağlı olarak adil bir uygulama yapılması zorunludur. Manevi tazminatın miktarı belirlenirken somut olayın özelliklerinin de dikkate alınması gerekli olur.

Olayın içeriğine bağlı olarak ve koşullar da incelendiğinde verilecek kararlarda farklılık olması kaçınılmaz olurken her davanın kendine özgü yanları bulunur. Bu nedenlerle de karar verilecek davalarda manevi tazminat miktarlarında farklılık oluşur.

Bir yorum yaz