Koşullu Salıverme( Şartlı Tahliye) Nedir?

koşullu salıverme şartlı tahliye nedir

Koşullu salıverme, 5275 sayılı Ceza Ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Kanunu’nda  (md. 107) düzenlenmiştir.

Kişinin hapis cezasını cezaevinde iyi halli olarak geçiriyor olması durumunda, hapis cezasının geri kalan kısmını denetim altında tutulmak şartıyla cezaevi dışında infaz edilmesi durumuna koşullu salıverme denir. Denetim süresi yükümlülüklere uygun ve iyi hâlli olarak geçirildiği takdirde, ceza infaz edilmiş sayılır. (MD 107)

Şartlı Tahliye (Koşullu Salıverme) Şartları Nelerdir?

  • Koşullu salıverme kararı verilebilmesi için gereken şartlar İnfaz Kanunu md. 107’de belirtilmiştir. Bu madde hükmünce bir kişi hakkında koşullu salıverme kararı verilebilmesi için mahkumun cezaevindeki infaz süresini iyi halli olarak geçirmiş olması gerekmektedir.
  • Mahkumun koşullu salıvermeden yararlanabilmesi için cezanın belirli bir kısmının infaz edilmiş olması gerekmektedir. Kanunda infaz edilmesi gereken süreler detaylıca belirtilmiştir:

İnfaz Kanunu

Madde 107

(2) Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuz yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar yirmidört yılını, diğer süreli hapis cezalarına mahkûm edilmiş olanlar cezalarının yarısını infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilirler. (Ek cümleler:14/4/2020-7242/48 md.) Ancak, Türk Ceza Kanununun;

a) Kasten öldürme suçlarından (madde 81, 82 ve 83) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,

b) Neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama suçundan (madde 87, fıkra iki, bent d) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,

c) İşkence suçundan (madde 94 ve 95) ve eziyet suçundan (madde 96) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,

d) Cinsel saldırı (madde 102, ikinci fıkra hariç), reşit olmayanla cinsel ilişki (madde 104, ikinci ve üçüncü fıkra hariç) ve cinsel taciz (madde 105) suçlarından süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,

e) Cinsel dokunulmazlığa karşı işlenen suçlardan (madde 102, 103, 104 ve 105) hapis cezasına mahkûm olan çocuklar,

f) Özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlardan (madde 132, 133, 134, 135, 136, 137 ve 138) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar,

g) Uyuşturucu veya uyarıcı madde imal ve ticareti suçundan (madde 188) hapis cezasına mahkûm olan çocuklar,

h) Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk suçlarından (madde 326 ilâ 339) süreli hapis cezasına mahkûm olanlar, cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilirler. Ayrıca, suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçlar ile Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olan çocuklar ile 1/1/1983 tarihli ve 2937 sayılı Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu kapsamına giren suçlardan mahkûm olanlar hakkında koşullu salıverilme oranı üçte iki olarak uygulanır.

(3) Koşullu salıverilme için infaz kurumunda geçirilmesi gereken süre;

a) Birden fazla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde otuzaltı,

b) Birden fazla müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde otuz,

c) Bir ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuzaltı,

d) Bir müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuz,

e) Birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla yirmisekiz, Yıldır.

(4) Suç işlemek için örgüt kurmak veya yönetmek ya da örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenen suçtan dolayı mahkûmiyet hâlinde; ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuzaltı yılını, müebbet hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar otuz yılını, süreli hapis cezasına mahkûm edilmiş olanlar cezalarının üçte ikisini infaz kurumunda çektikleri takdirde, koşullu salıverilmeden yararlanabilirler. (Ek cümle:14/4/2020 7242/48 md.) Koşullu salıverilme oranı üçte ikiden fazla olan suçlar bakımından ise tabi oldukları koşullu salıverilme oranı uygulanır. Ancak, bu süreler;

a) Birden fazla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde kırk,

b) Birden fazla müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde otuzdört,

c) Bir ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla kırk,

d) Bir müebbet hapis cezası ile süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuzdört,

e) Birden fazla süreli hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde en fazla otuziki, Yıldır. (Ek cümle:22/7/2010 – 6008/9 md.) Bu fıkra hükümleri çocuklar hakkında uygulanmaz.

  • Kişinin cezasının geri kalanını dışarda geçirebilmesi için ayrıca mahkemenin koşullu salıverme kararı gerekmektedir.

Yetkili Ve Görevli Mahkeme Tarafından Şartlı Tahliye( Koşullu Salıverme) Kararı Verilmesi

İnfaz işlemlerinin yapıldığı yer hakimliği, koşullu salıverme kararı vermekle  yetkili ve görevlidir. Hakimliğin bu kararı verebilmesi için ceza infaz kurumu idaresi mahkumun salıverilmesi hakkında gerekçeli rapor hazırlamalıdır. Ceza infaz kurumu idaresi hazırladığı gerekçeli raporu infaz hakimliğine verir ve infaz hakimliği bu raporu uygun bulursa mahkumun salıverilmesi yönünde karar  verir. İnfaz hakimi raporu uygun bulmazsa gerekçeli olarak kararında belirtmek zorundadır. Bu karara karşın itiraz yolu açıktır.

Koşullu Salıverme(Şartlı Tahliye) Hükümlerinden Yararlanamayacak Mahkumlar

İnfaz Kanunu md. 107- 108 hükümleri uyarınca koşulu salıverme hükümlerinde yararlanamayacak kişiler şu şekildedir:

  • İkinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanması durumunda, hükümlü koşullu salıverilmez. Hükümlü hakkında ikinci defa tekerrür hükümlerinin uygulanacağı hükümde belirtilir. (İnfaz Kanunu md. 108/3)
  • 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap, Dördüncü Kısım, “Devletin Güvenliğine Karşı Suçlar” başlıklı Dördüncü Bölüm, “Anayasal Düzene ve Bu Düzenin İşleyişine Karşı Suçlar” başlıklı Beşinci Bölüm, “Milli Savunmaya Karşı Suçlar” başlıklı Altıncı Bölüm altında yer alan suçlardan birinin bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi dolayısıyla ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkûmiyet hâlinde, koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz. (İnfaz Kanunu md. 107/16)
  •  

Koşullu Salıverme Kararının Geri Alınmasının Şartları Nelerdir

Hükümlü hakkında koşullu salıverme kararı verildikten sonra  hükümlü cezanın tamamı infaz edilene kadar denetim altında tutulur. Hükümlünün denetim altında geçirdiği sürede , kasten mahkumiyet  gerektiren bir suç işlememelidir. Adli para cezası gerektiren haller bunun dışımdadır. Ayrıca hükümlü kendisine yüklenen yükümlülüklere uygun hareket etmelidir. Denetim süresinde bu şartları sağlamayan hükümlünün koşullu salıverme kararı geri alınır.

Hükümlü, geri kalan süre içinde işlediği kasıtlı bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkûm edilirse ya da bağlı tutulduğu yükümlülükleri yerine getirmezse hükmü veren ilk derece mahkemesinin bulunduğu yer infaz hâkimliği, cezaların toplandığı hâller ile hükmün bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay tarafından verilmiş olması hâlinde ise 101 inci maddenin ikinci fıkrasına göre belirlenen infaz hâkimliği tarafından koşullu salıverilme kararının geri alınmasına dosya üzerinden karar verilir. Bu kararlara karşı itiraz yolu açıktır. (İnfaz Kanunu Md. 107/15)